به گزارش کاپیتانپرس، توسعه ابزارهای تأمین مالی ارزی با هدف پاسخگویی به نیاز سرمایهگذاری بنگاههای بزرگ و پروژههای تولیدی در دستور کار قرار گرفته و اوراق وکالت ارزی یکی از ابزارهایی است که امکان تجمیع منابع و تخصیص آن به چند طرح را فراهم میکند.
در این سازوکار، یک شرکت بزرگ یا هلدینگ به نمایندگی از شرکتهای تابعه یا وابسته خود، نسبت به انتشار اوراق اقدام میکند و منابع ارزی جمعآوریشده براساس طرحهای تعیینشده میان پروژهها تخصیص پیدا میکند.
اوراق وکالت ارزی از نوع اوراق بهادار بانام و قابل نقلوانتقال است که مالکیت مشاع دارندگان آن را در منابع ارزی جمعآوریشده، کالاها، خدمات، پروژههای مشخص یا حقوق و منافع حاصل از فعالیتهای اقتصادی نشان میدهد.
تفاوت اوراق وکالت ارزی با مرابحه چیست؟
مهمترین تفاوت این دو ابزار به دامنه تأمین مالی آنها مربوط میشود. اوراق مرابحه ارزی برای تأمین مالی یک پروژه متعلق به یک شرکت طراحی شده، در حالی که اوراق وکالت ارزی امکان تأمین مالی چند پروژه یا شرکت زیرمجموعه یک مجموعه اقتصادی را فراهم میکند.
سقف انتشار اوراق وکالت ارزی ۲۵۰ میلیون یورو یا معادل آن به سایر ارزهای مورد تأیید بانک مرکزی تعیین شده است؛ رقمی که ۵۰ میلیون یورو بیشتر از سقف اوراق مرابحه ارزی است.
افزایش این سقف در موارد خاص، منوط به دریافت مجوز بانک مرکزی خواهد بود.
چه شرکتهایی امکان استفاده از این ابزار را دارند؟
شرکتهای تولیدی صادراتمحور دارای درآمد ارزی که برای اجرای چند طرح ایجادی یا توسعهای اولویتدار به منابع ارزی نیاز دارند، میتوانند متقاضی انتشار اوراق وکالت ارزی شوند.
در این فرآیند، شرکت بالادستی بهعنوان بانی انتشار اوراق، منابع موردنیاز شرکتهای تابعه یا وابسته را تأمین میکند.
براساس ضوابط تعیینشده، منابع حاصل از انتشار اوراق باید صرف واردات کالا و تجهیزات موردنیاز پروژهها یا شرکتهای زیرمجموعه ناشر شود و تبدیل این منابع به ریال توسط ناشر و عامل ممنوع است.
همچنین ثبت سفارش کالاهای موردنیاز باید پیش از آغاز عرضه اوراق و جمعآوری منابع ارزی نهایی شده باشد.
فرایند انتشار اوراق وکالت ارزی چگونه است؟
متقاضی انتشار به همراه مشاور عرضه که باید نهاد مالی دارای مجوز عرضه و پذیرش باشد، درخواست خود را به مرکز مبادله ایران ارائه میکند.
پس از بررسی طرح اولیه، مشاور عرضه موظف است درخواست رسمی انتشار، فرمهای پذیرش سمت ارکان و مستندات موردنیاز را در اختیار مرکز مبادله قرار دهد.
مرکز مبادله پس از بررسی مدارک، درخواست صدور موافقت اصولی را به بانک مرکزی ارسال میکند. در صورت صدور موافقت اصولی، قراردادهای مربوط به انتشار اوراق منعقد و درخواست مجوز نهایی به بانک مرکزی ارائه میشود.
با صدور مجوز نهایی، زمانبندی عرضه با هماهنگی ناشر، مشاور عرضه و مرکز مبادله تعیین و آگهی عرضه برای اطلاع سرمایهگذاران منتشر خواهد شد.
نوع ارز، سقف نرخ سود علیالحساب و سررسید اوراق نیز متناسب با شرایط روز، به پیشنهاد ناشر و با تصمیم بانک مرکزی تعیین میشود.
۶ رکن اصلی اوراق وکالت ارزی
ساختار انتشار این اوراق شامل شش رکن ناشر، ضامن، عامل، امین، متعهد پذیرهنویسی و صاحبان اوراق است.
یکی از الزامات انتشار، استقلال رکن ضامن از ناشر است. براساس دستورالعمل، ضامن باید یک مؤسسه اعتباری مستقل از ناشر باشد تا در صورت ناتوانی ناشر در ایفای تعهدات، مسئولیت پرداخت وجوه برعهده آن قرار گیرد.
ناشر موظف است اصل و سود اوراق را بهصورت ارزی و با منشأ قابل نقلوانتقال، حداقل ۱۰ روز کاری پیش از سررسیدهای تعیینشده به حسابهای خارجی معرفیشده از سوی عامل واریز کند.
در صورت عدم پرداخت تعهدات از سوی ناشر، ضامن مسئول پرداخت خواهد بود و باید حداکثر ظرف ۱۰ روز کاری پس از پرداخت وجوه، موضوع را به مرکز مبادله ایران اطلاع دهد.
ضوابط رفع تعهد ارزی در خرید و بازپرداخت اوراق
یکی از موضوعات مهم در سازوکار اوراق وکالت ارزی، نحوه استفاده از منابع صادراتی است.
براساس دستورالعمل، خرید اوراق از محل منابع ارزی مشمول رفع تعهد صادراتی ممنوع است و خرید این اوراق از چنین منابعی، موجب رفع تعهد ارزی صادرکننده نخواهد شد.
در مقابل، پرداخت اصل، سود و کارمزدهای انتشار اوراق از محل منابع صادراتی ناشر، سهامدار ناشر یا شرکتهای همگروه مجاز است.
در این حالت، به میزان منابع صادراتی مشمول تعهد که برای پرداخت هزینههای مالی اوراق استفاده میشود، رفع تعهد ارزی برای اشخاص مربوط صورت میگیرد.
امکان بازخرید ۴۰ درصد اوراق پیش از سررسید
بازخرید اوراق وکالت ارزی پیش از سررسید، بدون دریافت تأییدیه موردی کمیسیون ارز بانک مرکزی مجاز نیست.
در صورت موافقت این کمیسیون، ناشر میتواند حداکثر ۴۰ درصد اوراق عرضهشده را پیش از سررسید بازخرید کند.
قیمت بازخرید نیز معادل ارزش اسمی اوراق به اضافه سود متعلق تا تاریخ بازخرید خواهد بود.
همچنین در صورت تأخیر ناشر در پرداخت دیون، وجه التزام تأخیر تأدیه متناسب با مدت تأخیر و براساس نرخ سود اوراق به اضافه شش واحد درصد، بهصورت ارزی محاسبه میشود.
امکان معاملات ثانویه در فرابورس
اوراق وکالت ارزی علاوه بر عرضه اولیه، قابلیت معامله در بازار ثانویه را نیز دارد.
براساس ضوابط اعلامشده، معاملات ثانویه این اوراق میتواند در بازار معاملات توافقی فرابورس ایران انجام شود.
در همین راستا، مرکز مبادله ایران موظف است اطلاعات، مستندات و گزارشهای موردنیاز را در اختیار سازمان بورس و اوراق بهادار و شرکت فرابورس ایران قرار دهد.
ضوابط واردات کالا از محل منابع اوراق
استفاده از منابع حاصل از انتشار اوراق وکالت ارزی برای واردات کالا و خدمات در ثبت سفارشهای بالاتر از ۱۰ میلیون یورو، با رعایت مقررات مربوط به حوالههای ارزی امکانپذیر است.
همچنین در ثبت سفارشهایی که تأمین ارز آنها از محل این اوراق انجام شده، چنانچه کالا تا تاریخ سررسید پرداخت آخرین سود اوراق ترخیص شود، مابهالتفاوت نرخ ارز ناشی از تأخیر در ترخیص دریافت نخواهد شد.
نقش مرکز مبادله ایران در انتشار و نظارت بر اوراق
مرکز مبادله ایران براساس ماده ۱۸ دستورالعمل اجرایی عرضه اوراق وکالت ارزی، به نمایندگی از بانک مرکزی مسئولیت اجرای بخشی از فرآیند انتشار و نظارت بر تعهدات ناشر را برعهده دارد.
دریافت درخواستها و مکاتبات ارکان، بررسی شرایط ناشر و تهیه گزارش کارشناسی برای کمیسیون ارز بانک مرکزی، ثبت اوراق و ایجاد بستر عرضه از جمله وظایف این مرکز است.
مرکز مبادله همچنین فرآیند عرضه، ایفای تعهدات متعهد پذیرهنویسی و پرداختهای دورهای ناشر را پایش میکند و موظف است گزارشهای مرتبط را تا زمان سررسید اوراق به بانک مرکزی ارائه دهد.
در صورت تخلف ناشر از مقررات یا نقض تعهدات، گزارش مربوط نیز از سوی مرکز مبادله به بانک مرکزی ارسال خواهد شد.
آگهی رسمی عرضه اوراق باید اطلاعاتی از جمله تاریخ و مراحل عرضه، ارکان، قیمت اسمی، حداقل مبلغ سرمایهگذاری، دوره پذیرهنویسی، مهلت پرداخت وجوه ارزی و مشخصات شرکتها و پروژههای محل مصرف منابع را دربرگیرد.
مدارک موردنیاز برای دریافت مجوز انتشار
متقاضیان انتشار اوراق باید از طریق مشاور عرضه، مدارک ثبتی و اطلاعات سهامداران و مدیران، صورتهای مالی حسابرسیشده دو سال اخیر، آخرین صورتهای مالی میاندورهای و گزارش هیأتمدیره را ارائه کنند.
گزارش تحلیل ریسک فعالیت ناشر، پیشفاکتور و اسناد خرید خارجی، تأییدیه حسابرس درباره ضامن اوراق، موافقت اصولی وزارتخانه مربوط مبنی بر اولویتدار بودن پروژه و گزارش امکانسنجی فنی، مالی و اقتصادی نیز از دیگر مدارک موردنیاز است.
سایر مجوزها و تأییدیهها نیز حسب نظر کمیسیون ارز بانک مرکزی دریافت خواهد شد.
در مجموع، ویژگی متمایز اوراق وکالت ارزی، امکان تأمین مالی متمرکز در سطح هلدینگ و تخصیص منابع به چند پروژه یا شرکت زیرمجموعه است؛ سازوکاری که در کنار سقف انتشار بالاتر نسبت به اوراق مرابحه ارزی، مسیر دیگری برای تأمین منابع ارزی طرحهای تولیدی و توسعهای فراهم میکند. با این حال، استفاده از این ظرفیت به دریافت مجوزهای بانک مرکزی، رعایت محدودیتهای مصرف منابع و ایفای تعهدات ارزی ناشر وابسته است.
انتهای پیام